Booming Amsterdam De aanleg van de grachten in de Gouden Eeuw. Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam, 15 februari – 26 mei 2013          

Vijf maart: de grachten zijn jarig!

Amsterdam in 1613

Dit jaar wordt het vierhonderdjarig bestaan van de grachten gevierd. Maar wat gebeurde er eigenlijk vier eeuwen geleden? Waarom is 1613 voor Amsterdam zo’n belangrijk jaar? Waaom niet 1612, of 1614? Het antwoord is te vinden in een oud boek dat nu op Booming Amsterdam te zien is. Eigenlijk is dat onopvallende boek, waarin de besluiten van het stadsbestuur staan opgetekend, en dat nu zorgvuldig bewaard wordt op het Stadarchief, het fundament voor het complete feestjaar 2013! Het ligt in de vitrine open op 5 maart 1613, de dag dat het stadsbestuur bijeenkwam en besloot om nieuwe grachten te gaan graven.

De stadsuitbreiding was die dag al bijna twee jaar onderweg. Dwars door het polderland, een eind buiten de stad, was een nieuwe stadswal en stadsgracht in aanleg. Het stadsbestuur had veel geld uitgegeven en nog geen cent teruggezien. Zolang de vesting niet voltooid was zou niemand er bouwkavels willen kopen. Het plan voorzag in een uitbreiding rondom de bestaande stad, maar de stadswal was nog niet eens halverwege. Zo kon het niet langer.

Die vijfdemaart 1613, toevallig ook een dinsdag, kwam het stadsbestuur, de Vroedschap, in vergadering bijeen. Op die bijeenkomst werden twee belangrijke besluiten genomen. De stadsvergroting zou voorlopig beperkt blijven tot de westzijde van de stad. Ter hoogte van de huidige Leidsegracht zou de nieuwe stadswal een knik maken naar de bestaande stad. Ten tweede werd besloten tot de aanleg van twee hoofdgrachten. Een op de plaats van de oude stadswal (de Herengracht), de tweede ongeveer ter hoogte van de huidige Keizersgracht. Vijf maanden later, op 10 augustus, presenteerde de commissie voor de stadsvergroting een afwijkend voorstel, nu met drie grachten. Ook dat werd in het boek genoteerd. Op basis daarvan werden de grachten gegraven: de Herengracht (vanaf november 1613), de Prinsengracht (vanaf mei 1614) en de Keizersgracht (vanaf mei 1615).

Een bijzonder boek

Het begin van de Vroedschapsresolutie van 5 maart 1613:[in de marge:] Vergrotinge vande Stad
Den 5en Marty 1613:
Op huyden is wederomme bij der hand genomen
het stuck beroerende de vergrotinge van
dese stad / Ende in deliberatie geleyt
synde offmen met de begonnen vergrotinge
zal voortvaren / off daer mocht noch
supersederen [stoppen] / off tenemael laeten berusten / .De volledige tekst van de besluiten van 5 maart en 10 augustus 1613 is op de tentoonstelling in te zien.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

5 maart 2013 | Filed under Geen categorie.

Reacties zijn gesloten.